Cây Xạ Can cây có nhiều tác dụng quí cần biết

Ngày đăng: 07/02/2018

Cây rẻ quạt được y học phương đông sử dụng rất nhiều trong các bệnh lý khác nhau với vai trog là cây thuốc Thanh Nhiệt Giải Độc . Xạ can có khả năng trữa sốt , trị bí tiểu , sung vú do tắc tuyến sữa . Đặc biệt hơn hết trong các tác dụng của Xạ can thì đó là khả năng trữa trị các bệnh về họng  như viêm họng , amindan … các viêm nhiễm của bệnh  hô hấp trên  .
Tên khoa học của Xạ Can là : Rhizoma Belamcanda

Mô tả - Thu hái  : Xạ Can là loài thực vật tồn tại nâu năm trong thiên nhiên , thuộc loại thân rễ nhưng lá thì lại mọc thẳng lá mọc thẳng có bẹ  . Lá rộng khoảng 1,5 Cm – 2 Cm , dài 22 Cm – 42 Cm . Xạ can có độ phân bố rộng  , mọc hoang trên toàn lãnh thổ Việt Nam . Đôi khi được trồng làm cảnh . Xạ can phát triển mạnh mẽ về mùa xuân khi thời tiết ấm ap , độ ẩm trong đất cao . Khi cuối thu thì ra hoa và tạo hạt . Theo đông y thì cuối mùa thu là thời điểm thu hoạch Xạ Can tốt nhất vì đây  là thời điểm cây dừng sinh trưởng . Trong bộ phận thân rễ tập trung nhiều dược tính . Cách dùng là ngày 3g – 6g dùng dạng nước sắc .

 
Nhìn nhận – Đánh giá của y học phương đông : Theo y học phương đông thì Xạ can là một loại dược liệu thông dụng và dễ kiếm . Xạ Can là một vị thuốc có tính đắng , có tính hàn , có độc tính nhẹ . Xạ Can có tác dụng trữ trị trên hai kinh trên cơ thể con người là “ kinh  túc quyết âm can  và kinh thủ thái âm phế “ . Có tác dụng chính là tiêu đờm , giải độc cơ thể , thanh hỏa , tán huyết , loại trừ đờm ở cổ họng , chứng viêm ở đường hô hấp trên ( cụ thể là ở họng và thanh quản )  . Bên cạnh đó Xạ Can còn có tác dụng trị bí tiểu ,  trị sốt , tắc tuyến sữa .. như đã đề cập bên trên .
Theo nghiên cứu khoa học hiện đại : Các nhà khoa học nghiên cứu về cây Xạ Can  đã tìm ra  các hợp chất hữu cơ  có trong Xạ Can đều có dược tính cao như : các lớp chất iridal-tritecpenoid, flavonoid và isoflavonoid có trong thân rễ, các phenol, benzoquinon và benzofural có trong hạt. Khi nghiên cứu về Xạ Can thì người ta cũng tìm thấy tectorigenin và tectoridin có nhiều tác dụng quí trong y học hiện đại cũng như y học cổ truyền . Cụ thể như sau :
- Tectoridin : Có công thức hóa học C 22H22011 . Dưới tác dụng của hệ vi sinh đường ruột sẽ thủy phân thanh hợp chất hữu cơ là tectorigenin   và glucose (tectorigenin có tính chất vật lý là nhiệt độ nóng chảy là khoảng từ 227 -230 độ C . Tồn tại dạng tinh thể , các tinh thể có hình phiến ) .Theo nghiên cứu của Hong J và các cộng sự thì Tectoridin  , tectorigenin có trong Xạ Can đều có khả năng ức chế được sự cảm ứng của COX -2 . Vì vậy Tectoridin  , tectorigenin làm ức chế được sự tạo thành Prostagladin E2 (Prostagladin E2 là chất trung gian tham gia vào quá trình phản ứng viêm , và hiện tượng đau )

-Theo nghiên cứu  - thí nghiệm của giáo sư ĐỖ TẤT LỢI  dịch chiết của Xạ Can có tác dụng với hiện tượng viêm , phù  ở chuột khi gây phù bàn chân bằng kaolin, và gây u hạt thực nghiệm bằng amian . Thành phần flavonoid có trong xạ can có tác dụng ức chế một loại men polypheniloxydase huyết thanh người  . Đây lạ một loại men có trong cơ thể con người khi có hiện tượng viêm và nhiễm khuẩn .

Chiế xuất dung dich của Xạ Can ở liều lượng  cao từ cây xạ can có tác dụng:
Ức chế sự phát triển của một số loại nấm , bào tử nấm trên da
Ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn trên hệ hô hấp  , cụ thể là họng ,vòm họng thanh quản ,amidan , và tác dụng làm long dờm